Lista badań w lipoedemie

Przygotowałam dla Was listę badań, które warto wykonać chorując na lipoedemę, szczególnie jeśli w planach mamy wprowadzenie dietoterapii oraz suplementacji. Diagnostyka laboratoryjna nie służy rozpoznaniu samej lipoedemy, lecz stanowi istotne narzędzie oceny czynników współistniejących, które mogą nasilać objawy, wpływać na progresję choroby oraz ograniczać skuteczność terapii.

Lipoedema jest przewlekłą, postępującą chorobą tkanki podskórnej, charakteryzującą się symetrycznym, nieproporcjonalnym odkładaniem tkanki tłuszczowej, najczęściej w obrębie kończyn dolnych i ramion, przy względnie zachowanej budowie tułowia. Obecnie uznaje się, że jest to złożony stan o wieloczynnikowej patofizjologii, obejmujący m.in. przewlekły stan zapalny niskiego stopnia, zaburzenia mikrokrążenia, dysfunkcję tkanki tłuszczowej oraz zaburzenia hormonalne i metaboliczne.

Lista badań w lipoedemie

Poniżej przedstawiam kluczowe badania laboratoryjne wraz z ich potencjalnym znaczeniem klinicznym w kontekście lipoedemy.

Morfologia krwi z rozmazem

Morfologia pozwala na ocenę podstawowych parametrów układu krwiotwórczego oraz pośrednio stanu układu odpornościowego. W lipoedemie można zaobserwować nieznaczne odchylenia sugerujące m.in. przewlekły stan zapalny.

CRP (białko C-reaktywne)

CRP jest markerem ostrej i przewlekłej reakcji zapalnej. W lipoedemie często obserwuje się nieznacznie podwyższone wartości, co może odpowiadać obrazowi przewlekłego zapalenia niskiego stopnia.

Ferrytyna, żelazo, TIBC, transferyna

Zestaw pozwala na kompleksową ocenę gospodarki żelazowej. Niedobór żelaza w lipoedemie może wpływać negatywnie na regenerację tkanek.

Profil lipidowy

W lipoedemie często współwystępują zaburzenia lipidowe. Nieprawidłowy profil lipidowy może nasilać stan zapalny, wpływać na funkcję śródbłonka oraz pogarszać mikrokrążenie w tkance podskórnej.

Glukoza, insulina na czczo, HbA1c

Ocena tych parametrów pozwala na identyfikację zaburzeń gospodarki węglowodanowej, w tym insulinooporności. W kontekście lipoedemy szczególne znaczenie ma utrzymanie stabilnej glikemii oraz niskiego poziomu insuliny, ponieważ sprzyja to poprawie elastyczności metabolicznej i umożliwia organizmowi efektywniejsze korzystanie z własnych zasobów energetycznych, w tym tkanki tłuszczowej.

Przewlekle podwyższony poziom insuliny działa ponadto prozapalnie, nasila procesy lipogenezy oraz może pogłębiać zaburzenia mikrokrążenia i retencję płynów, które są istotnymi elementami obrazu klinicznego lipoedemy. HbA1c natomiast odzwierciedla średnią glikemię z ostatnich około 3 miesięcy, co pozwala na ocenę długoterminowej glikemii.

TSH, FT3, FT4

Ocena funkcji tarczycy jest kluczowa, ponieważ nawet subkliniczna niedoczynność może nasilać obrzęki i utrudniać redukcję tkanki tłuszczowej.

anty-TPO, anty-TG

Przeciwciała przeciwtarczycowe pozwalają na identyfikację autoimmunologicznego zapalenia tarczycy (np. Hashimoto). Choroba Hashimoto może współwystępować z lipoedemą i nasilać objawy, takie jak zmęczenie i przyrost masy ciała. Choroba może mieć również negatywny wpływ na sam obrzęk lipidowy.

Estradiol, progesteron, testosteron, DHEA-S, SHBG

Hormony płciowe odgrywają istotną rolę w regulacji tkanki tłuszczowej. Estrogeny wpływają na proliferację adipocytów oraz retencję płynów, natomiast SHBG reguluje biodostępność hormonów płciowych.

Zaburzenia tej osi mogą sprzyjać przewadze estrogenowej lub względnej nadwrażliwości receptorowej, co bywa omawiane jako jeden z potencjalnych mechanizmów patofizjologicznych lipoedemy.

Prolaktyna

Podwyższony poziom prolaktyny może wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową, zwiększać tendencję do obrzęków oraz oddziaływać na pozostałe hormony.

ALT, AST, ALP, GGTP, bilirubina, mocznik, kreatynina

Powyższe parametry odzwierciedlają funkcję wątroby oraz nerek. Oba narządy są kluczowe w terapii lipoedemy ponieważ odpowiadają za detoksykację i metabolizm hormonów, szczególnie estrogenów.

Homocysteina

Podwyższony poziom homocysteiny może świadczyć o zaburzeniach metylacji oraz zwiększonym stresie oksydacyjnym. W kontekście lipoedemy może to odzwierciedlać nasilenie procesów zapalnych i uszkodzeń śródbłonka naczyniowego.

Witamina D3

Witamina D pełni funkcję immunomodulacyjną i przeciwzapalną. Jej niedobór może nasilać stan zapalny oraz wpływać na funkcjonowanie tkanki tłuszczowej.

Witamina B12 i kwas foliowy

Oba składniki są kluczowe dla procesów metylacji, produkcji energii komórkowej i regeneracji tkanek. Ich niedobory mogą pogłębiać zmęczenie i obniżać zdolności regeneracyjne organizmu w lipoedemie.

Badanie kału, resztki pokarmowe, kalprotektyna (opcjonalnie)

Ocena funkcji jelit może być istotna w przypadku objawów ze strony przewodu pokarmowego. Kalprotektyna stanowi marker zapalenia jelit, natomiast badania resztek pokarmowych mogą wskazywać na zaburzenia trawienia i wchłaniania.

Dysbioza jelitowa oraz przewlekły stan zapalny jelit mogą wpływać na m.in. nasilenie insulinooporności w lipoedemie.

Lista badań w lipoedemie – podsumowanie

Lista badań w lipoedemie, którą przygotowałam nie służy jej bezpośredniemu rozpoznaniu, lecz stanowi istotne narzędzie oceny współistniejących zaburzeń metabolicznych, hormonalnych i stanu zapalnego. W praktyce umożliwia identyfikację czynników, które mogą nasilać objawy choroby, pogarszać jakość życia pacjentek oraz ograniczać skuteczność terapii, w tym diety czy suplementacji.

Szczególne znaczenie ma ocena insulinooporności, stanu zapalnego niskiego stopnia, funkcji tarczycy oraz równowagi hormonalnej. Kompleksowe podejście diagnostyczne pozwala na bardziej precyzyjne i spersonalizowane planowanie dietoterapii.

Lista badań w lipoedemie w skrócie

• Morfologia z rozmazem
• CRP
• Ferrytyna
• Żelazo
• TIBC
• Transferyna
• Profil lipidowy
• Glukoza
• Insulina na czczo
• HbA1c
• TSH, FT3, FT4
• anty-TPO, anty-TG
• Hormony płciowe (estradiol, progesteron, testosteron, DHEA-S, SHBG – w odpowiednim dniu cyklu) 
• Prolaktyna 
• ALT, AST, ALP, GGTP, bilirubina
• Mocznik, kreatynina
• Homocysteina
• Witamina D3
• Witamina B12
• Kwas foliowy 
• Badanie ogólne kału + resztki pokarmowe i kalprotektyna (opcjonalnie przy problemach jelitowych)

Bibliografia:

1. Patton L. i in. 2024. Observational Study on a Large Italian Population with Lipedema: Biochemical and Hormonal Profile, Anatomical and Clinical Evaluation, Self-Reported History. International Journal of Molecular Sciences, 27;25(3):1599.
2. Katzer K. i in. 2021. Lipedema and the potential role of estrogen in excessive adipose tissue accumulation. International Journal of Molecular Sciences, 22(21):11720.
3. Felmerer G. i in. 2020. Adipose tissue hypertrophy, an aberrant biochemical profile and distinct gene expression in lipedema. The Journal of Surgical Research, 253:294-303.
4. Suga H. i in. 2009. Adipose tissue remodeling in lipedema: adipocyte death and concurrent regeneration. Journal of Cutaneous Pathology, 36(12):1293-1298.
5. Al-Ghadban S. i in. 2019. Dilated blood and lymphatic microvessels, angiogenesis, increased macrophages, and adipocyte hypertrophy in lipedema thigh skin and fat tissue. Journal of Obesity, 2019:8747461.