Mastocyty i histamina w lipoedemie

Lipoedema coraz częściej jest postrzegana nie tylko jako problem związany z nadmiernym gromadzeniem tkanki tłuszczowej. Badania pokazują, że w tkance objętej lipoedemą zachodzą również zmiany dotyczące naczyń, macierzy zewnątrzkomórkowej, komórek układu odpornościowego oraz przewodnictwa bodźców bólowych.

Jedną z najnowszych hipotez jest możliwy udział mastocytów i histaminy w mechanizmie powstawania lub nasilania bólu.

Dlaczego zainteresowano się mastocytami w lipoedemie?

Mastocyty są komórkami układu odpornościowego, które znajdują się m.in. w tkance łącznej, w pobliżu naczyń krwionośnych i nerwów. Mogą uwalniać wiele biologicznie aktywnych substancji, w tym histaminę.

Histamina kojarzona jest przede wszystkim z reakcjami alergicznymi, ale jej działanie jest znacznie szersze. Może wpływać m.in. na przepuszczalność naczyń, procesy zapalne oraz funkcjonowanie nerwów czuciowych.

W jednym z badań dotyczących lipoedemy stwierdzono podwyższone poziomy histaminy i jej metabolitów w tkance podskórnej osób z lipoedemą. W niewielkiej części badania zastosowano również sodium cromoglycate – substancję stabilizującą mastocyty. Po jej zastosowaniu poziom histaminy w badanej tkance się zmniejszył. To interesująca obserwacja, ale trzeba zachować ostrożność w wyciąganiu wniosków, ponieważ było to małe badanie pilotażowe.

Co ma z tym wspólnego ból nóg w lipoedemie?

Jeszcze ciekawszy jest związek z badaniami nad czuciem. U kobiet z lipoedemą zaobserwowano specyficzny profil odpowiedzi na bodźce mechaniczne. W zajętych obszarach występował m.in. niższy próg bólu przy ucisku oraz wyższy próg odczuwania wibracji.

Autor najnowszej hipotezy dotyczącej mastocytów proponuje, że jednym z możliwych mechanizmów takiego obrazu może być wpływ histaminy i innych mediatorów uwalnianych przez mastocyty na lokalne nerwy czuciowe. To nadal jednak tylko hipoteza.

Czy w takim razie dieta dieta niskohistaminowa może mieć znaczenie w lipoedemie?

Jeżeli częścią problemu jest lokalne środowisko zapalne tkanki związane m.in. z histaminą, to naturalne jest pytanie: czy dieta niskohistaminowa mogłaby się tu sprawdzić?

Mamy pilotażowe dane wskazujące na zwiększone poziomy histaminy i jej metabolitów w tkance oraz zmniejszenie histaminy po zastosowaniu sodium cromoglycate. Ale dieta niskohistaminowa działa na innym poziomie. Jej celem jest ograniczenie podaży histaminy z pożywieniem i potencjalnie zmniejszenie całkowitego obciążenia histaminą. Nie oznacza to automatycznie, że zmniejszy aktywność mastocytów w tkance.

Dlatego na tą chwilę myślę, że to zbędne eliminacje. Ale czekam na rozwój wydarzeń 🙂

Kwercetyna stabilizuje mastocyty w lipoedemie?

W tym miejscu pojawia się bardzo interesujący, choć na razie hipotetyczny, wątek. Kwercetyna jest polifenolem występującym naturalnie m.in. w cebuli, jabłkach i kaparach. W badaniach laboratoryjnych wykazywała zdolność do ograniczania uwalniania przez mastocyty histaminy oraz innych mediatorów zapalnych. W badaniach na ludzkich mastocytach obserwowano również wpływ kwercetyny na uwalnianie m.in. IL-6, IL-8 i TNF.

To jednak ważne rozróżnienie: mamy dane dotyczące wpływu kwercetyny na mastocyty, ale nie mamy obecnie dobrego badania klinicznego pokazującego, że suplementacja kwercetyną jest skuteczna w samej lipoedemie. Niemniej biorąc pod uwagę powyższe, suplementacja kwercetyną może być obiecującym wsparciem terapii, choć póki co to są tylko moje rozmyślania, niepoparte badaniami.

Co możemy powiedzieć dzisiaj?

Obecny stan wiedzy pozwala postawić kilka interesujących pytań.

• Czy u części kobiet z lipoedemą występuje zwiększona aktywność mastocytów?
• Czy histamina może być jednym z mediatorów odpowiedzialnych za charakterystyczny ból i nadwrażliwość tkanek?
• Czy istnieją różne biologiczne endotypy lipoedemy, w których u jednych osób większą rolę odgrywają mechanizmy naczyniowe i włóknienie, a u innych neuroimmunologia i mastocyty?
• I wreszcie: czy sposób żywienia może wpływać na te mechanizmy?

Na te pytania nie znamy jeszcze odpowiedzi. I właśnie dlatego ta hipoteza jest interesująca – wskazuje konkretny mechanizm, który można badać.

W przyszłości być może odejdziemy od myślenia o lipoedemie jako o jednej chorobie przebiegającej identycznie u każdej kobiety. Możliwe, że lepiej będzie mówić o różnych mechanizmach biologicznych, czyli endotypach, które mogą wymagać nieco innego podejścia terapeutycznego i żywieniowego.

Na razie pozostaje to hipotezą. Ale jest to hipoteza, której zdecydowanie warto się przyglądać.

I na zakończenie, żeby jeszcze bardziej utrudnić temat – kilka słów o estrogenach 🙂

Estrogeny i mastocyty w lipoedemie – możliwe połączenie

Nie bez znaczenia może być również wpływ hormonów płciowych. Mastocyty posiadają receptory dla estrogenów, a badania laboratoryjne pokazują, że estradiol może modulować ich aktywność, a w określonych warunkach nasilać degranulację i uwalnianie m.in. histaminy.

Jest to szczególnie interesujące w kontekście lipoedemy, której rozwój i objawy wyraźnie wiążą się z okresami zmian hormonalnych. Nie oznacza to jednak, że estrogen „uruchamia” mastocyty u każdej kobiety ani że jest przyczyną lipoedemy. Możliwe jest natomiast, że u części osób wrażliwość mastocytów na sygnały hormonalne może być jednym z elementów bardziej złożonego mechanizmu choroby.

Dziękuję za uwagę!

I zapraszam Cię również na moje autorskie szkolenie Lipoedema – dieta i suplementacja. Stworzone dla osób, które chcą lepiej zrozumieć lipoedemę i świadomie podejść do tematu żywienia i suplementacji. To praktyczny przewodnik, który daje narzędzia potrzebne, aby odzyskać niezależność i poczucie kontroli nad własnym zdrowiem.

Bibliografia:

1. Amato A.C.M. 2026. An Adipose Mast-Cell Activation and Type-2 Orchestration Endotype of Lipedema: A Testable Neuroimmune Framework – preprint; dostęp
2. Boneti G. i in. 2023. Targeting Mast Cells: Sodium Cromoglycate as a Possible Treatment of Lipedema. La Clinica terapeutica, 174(Suppl 2(6)):256-262.
3. Weng Z. i in. 2012. Quercetin is more effective than cromolyn in blocking human mast cell cytokine release and inhibits contact dermatitis and photosensitivity in humans. Public Library of Science, 7(3):e33805.
4. Dinnendahl R. i in. 2024. Non-obese lipedema patients show a distinctly altered quantitative sensory testing profile with high diagnostic potential. International Association for the Study of Pain, 11;9(3):e1155.
5. Cifarelli V. i in. 2025. Adipose Tissue Biology and Effect of Weight Loss in Women With Lipedema. Diabetes, 1;74(3):308-319.