Najlepsze suplementy na wątrobę

Podstawą zdrowia wątroby jest prawidłowa dieta i styl życia, ale w niektórych sytuacjach warto sięgnąć po wsparcie suplementacyjne. Dlatego przygotowałam dla Was listę substancji, które wpływają korzystnie na pracę wątroby i wspomagają jej regenerację.

Fosfatydylocholina

Fosfatydylocholina to fosfolipid będący kluczowym składnikiem błon komórkowych i żółci. Odgrywa istotną rolę w metabolizmie lipidów oraz regeneracji komórek wątroby.

Suplementacja fosfatydylocholiną wspiera procesy detoksykacyjne w wątrobie, chroni przed stłuszczeniem i poprawia strukturę błon komórkowych hepatocytów. Dodatkowo fosfatydylocholina ogranicza reakcje zapalne oraz wspiera produkcję i przepływ żółci. Może być pomocna w leczeniu stanów zapalnych wątroby w przebiegu m.in. niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby.

Typowe dawki fosfatydylocholiny wynoszą 400–1200 mg dziennie, podzielone na 1–3 porcje.

Sylimaryna

Sylimaryna to kompleks związków pochodzenia roślinnego, pozyskiwany z ostropestu plamistego. Składa się przede wszystkim z flawonolignanów, spośród których najważniejszą rolę odgrywa sylibina.

Sylibina chroni wątrobę przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, wspiera regenerację komórek wątroby, działa przeciwzapalnie i żółciopędnie. Ponadto może zmniejszać ryzyko zaburzeń związanych z nadmierną aktywnością estrogenów i uwrażliwiać komórki na działanie insuliny.

Typowa dawka sylimaryny to 400–900 mg dziennie.

Badania kliniczne wykazały, że kompleks sylimaryny z fosfatydylocholiną zwiększa biodostępność sylibiny nawet 4-5-krotnie. W przypadku kompleksu sylimaryny z fosfatydylocholiną stosuje się niższe dawki.

Kurkumina

Kurkumina to główny składnik aktywny kurkumy, znana z silnego działania przeciwzapalnego i antyoksydacyjnego.

Kurkumina wspiera zdrowie wątroby poprzez redukcję stanów zapalnych i wspomaganie procesów detoksykacji. Chroni hepatocyty przed gromadzeniem tłuszczu, co może być przydatne w zapobieganiu i leczeniu niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby. Ponadto, dzięki swoim właściwościom regulującym procesy odbudowy tkanki, wykazuje potencjał ochronny przed włóknieniem wątroby.

Typowe dawki kurkuminy wynoszą 500–2000 mg dziennie. Kurkumina w naturalnej postaci charakteryzuje się niską biodostępnością, dlatego w celu poprawy wchłanialności stosuje się formy micelarne, fitosomowe lub spolaryzowane.

NAC

N-acetylocysteina (NAC) to pochodna aminokwasu cysteiny, która pełni rolę prekursora glutationu – kluczowego antyoksydantu w organizmie. Dzięki swoim właściwościom NAC wspiera zdrowie wątroby, chroni układ oddechowy, poprawia funkcje mózgu oraz wspomaga zdrowie sercowo-naczyniowe.

NAC wspomaga detoksykację wątroby, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym oraz uszkodzeniami spowodowanymi toksynami, takimi jak alkohol, metale ciężkie czy leki (np. paracetamol). Wykazuje również działanie przeciwzapalne, ograniczając uszkodzenia hepatocytów i wspierając procesy ich regeneracji.

Typowa dawka NAC wynosi 600–1800 mg dziennie, podzielone na 2–3 porcje.

Cytrynian magnezu

Cytrynian magnezu to organiczna forma magnezu, która cechuje się wysoką biodostępnością i dobrą tolerancją. Magnez odgrywa kluczową rolę w ponad 300 reakcjach enzymatycznych, w tym tych związanych z detoksykacją wątrobową i metabolizmem energetycznym.

Suplementacja magnezem wspiera zdrowie wątroby, zmniejszając stres oksydacyjny oraz poprawiając funkcje mitochondriów w hepatocytach. Może również wspomagać trawienie i zapobiegać zaparciom, które wpływają negatywnie na procesy detoksykacyjne.

Typowe dawki cytrynianu magnezu wynoszą 200–400 mg jonów Mg.

Ornityna HCl

Ornityna to aminokwas endogenny, który odgrywa kluczową rolę w cyklu mocznikowym – procesie usuwania nadmiaru amoniaku z organizmu. Forma HCl (chlorowodorek) zwiększa stabilność i biodostępność ornityny.

Ornityna HCl wspiera procesy detoksykacyjne wątroby, szczególnie u osób z zaburzeniami metabolizmu azotu, takimi jak encefalopatia wątrobowa. Może również wspomagać regenerację wątroby oraz procesy metaboliczne. Suplementacja ornityną wykazuje działanie ochronne w stanach zwiększonego obciążenia toksynami.

Typowe dawki ornityny HCl zaczynają się od 1000 mg dziennie.

TUDCA

TUDCA, czyli kwas tauroursodeoksycholowy to hydrofilowy kwas żółciowy, który wspiera zdrowie wątroby, chroni komórki przed stresem oksydacyjnym oraz poprawia funkcjonowanie mitochondriów i układu nerwowego. Dzięki swoim właściwościom TUDCA znajduje zastosowanie w ochronie hepatocytów, wspomaganiu regeneracji wątroby oraz regulacji metabolizmu kwasów żółciowych.

TUDCA pomaga w detoksykacji organizmu, zmniejszając akumulację toksycznych kwasów żółciowych, co jest szczególnie istotne w przypadku cholestazy oraz innych schorzeń wątroby. Działa również neuroprotekcyjnie, wspierając funkcje mózgu i chroniąc komórki nerwowe przed stresem oksydacyjnym oraz uszkodzeniami.

Typowe dawki TUDCA wynoszą 250–500 mg dziennie, w niektórych przypadkach 1000 mg, podzielone na 1–2 porcje.

PODSUMOWANIE

Skuteczność suplementacji zależy od wielu czynników, takich jak stan zdrowia, dawkowanie oraz czas stosowania danej substancji. Choć składniki takie jak sylimaryna, fosfatydylocholina czy NAC mogą wspierać funkcjonowanie wątroby, ich działanie może różnić się w zależności od indywidualnych potrzeb organizmu i stanu samej wątroby. Jeżeli masz zdiagnozowaną chorobę wątroby, dobór suplementów i dawkowanie warto ustalić ze specjalistą.

Potrzebujesz pomocy w doborze suplementów? Zgłoś się na konsultację – sprawdź zakładkę OFERTA.

Bibliografia

1. Federico A. i in. 2017. Silymarin/Silybin and chronic liver disease: a marriage of many years. Molecules, 24;22(2):191.
2. Zafarullah M. i in. 2003. Molecular mechanisms of N-acetylcysteine actions. Cellular and Molecular Life Sciences, 60(1):6-20.
3. Jurenka J.S. 2009. Anti-inflammatory properties of curcumin, a major constituent of Curcuma longa: a review of preclinical and clinical research. Alternative Medicine Review: A Journal of Clinical Therapeutic, 14(2):141-53.
4. Bravo M. i in. 2023. Magnesium and liver metabolism through the lifespan. Advances in Nutrition, 14(4):739-751.
5. Cabera D. i in. 2019. UDCA, NorUDCA, and TUDCA in liver diseases: a review of their mechanisms of action and clinical applications. Handbook of Experimental Pharmacology, 256:237-264.
6. Butterworth R. F i Canbay A. 2019. Hepatoprotection by l-ornithine l-aspartate in non-alcoholic fatty liver disease. Digestive Diseases, 37(1):63-68.
7. Osipova D. i in. 2022. Regression of liver steatosis following phosphatidylcholine administration: a review of molecular and metabolic pathways involved. Frontiers in Pharmacology,10;13:797923.
8. Kumar N. i in. 2014. Silymarin liposomes improves oral bioavailability of silybin besides targeting hepatocytes, and immune cells. Pharmacological Reports, 66(5):788-98.
9. Kidd P. i Head K. 2005. A review of the bioavailability and clinical efficacy of milk thistle phytosome: a silybin-phosphatidylcholine complex (Siliphos), Alternative Medicine Review: A Journal of Clinical Therapeutic,10(3):193-203.

Artykuł Najlepsze suplementy na wątrobę pochodzi z serwisu jadietetyk.pl | Blog dietetyczny.

Witamina B12 zaliczana do witamin rozpuszczalnych w wodzie pełni w naszym organizmie szereg niesamowicie istotnych funkcji. Jest niezbędna do produkcji czerwonych krwinek, syntezy DNA, zdrowia układu nerwowego, prawidłowego przebiegu procesów energetycznych czy metabolizmu homocysteiny. Niedobry tej niezbędnej dla zdrowia witaminy mogą skutkować zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, anemią megaloblastyczną, zaburzeniami neurologicznymi czy depresją.

Niedobory witaminy B12 są dość powszechne i wynikają najczęściej z niedostatecznego spożycia wraz z dietą, zaburzeń wchłaniania, przyjmowania niektórych leków czy nadużywania alkoholu. Znacznie mniej mówi się na temat nadmiaru witaminy B12 we krwi.

Wysoki poziom witaminy B12 rzadko wynika z jej nadmiernego spożycia czy suplementacji, ponieważ nadwyżka jest magazynowana w wątrobie lub wydalana z organizmu z kałem i moczem. Gdy poziom B12 jest wyraźnie podwyższony, zazwyczaj wskazuje to na określone zaburzenia lub mechanizmy patologiczne. Paradoksalnie wysoki poziom B12 we krwi może iść w parze z jej niedoborem komórkowym. Obecnie uważa się, że podwyższony poziom witaminy B12 może wskazywać na deficyt funkcjonalny, prowadząc do objawów klinicznych podobnych do tych obserwowanych przy niedoborze witaminy B12.

Wysoki poziom witaminy B12 – przyczyny

Do niedawna wysoki poziom B12 we krwi był postrzegany jako mało znacząca anomalia, jednak ostatnio wzbudza coraz większe zainteresowanie w praktyce klinicznej. Badania pokazują, że nadmiar witaminy B12 we krwi występuje znacznie częściej niż jej niedobór (18,5% w porównaniu z 2,2%). Dlatego przyjrzyjmy się bliżej mechanizmom, które mogą wpływać na wysoki poziom witaminy B12.

Stan zapalny i neutrofile

Stan zapalny jest jednym z kluczowych mechanizmów prowadzących do podwyższonego poziomu witaminy B12 we krwi. Dzieje się tak ponieważ w stanie zapalnym dochodzi do zwiększonej produkcji białka transportującego witaminę B12, czyli haptokoryny (ang. haptocorrin).

Haptokoryna odgrywa kluczową rolę w wiązaniu witaminy B12 w trakcie procesów trawiennych. Jej podstawową funkcją jest ochrona witaminy przed działaniem kwasów żołądkowych, aż do momentu, gdy zostanie uwolniona w dwunastnicy i związana z czynnikiem wewnętrznym (IF). Witamina B12 związana z haptokoryną jest niedostępna dla komórek. Gdy dochodzi do wzrostu poziomu haptokoryny, obserwujemy równocześnie wysoki poziom witaminy B12, która jest nieaktywna biologicznie.

Haptokoryna jest białkiem uwalnianym m.in. przez przez neutrofile. W stanach, w których dochodzi do aktywacji lub nadprodukcji neutrofili (np. w zakażeniach, zapaleniach, białaczkach mieloproliferacyjnych), haptokoryna może być uwalniana w nadmiarze do krwiobiegu. To z kolei powoduje wzrost poziomu witaminy B12 w surowicy.

Zwiększona liczba neutrofili, czyli neutrofilia, może występować w odpowiedzi na poniższe stany i zaburzenia:

• choroby automminologiczne: reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, ziarniniakowatość z zapaleniem naczyń, choroba Behçeta, zespół Sjögrena
• infekcje: zakażenia bakteryjne (np. zapalenie płuc, zapalenie wyrostka robaczkowego), przerosty grzybicze, infekcje wirusowe (np. EBV), pasożyty
• choroby nowotworowe: przewlekła białaczka szpikowa, mielofibroza, nowotwory płuca, jelita grubego i wątroby
• stany zapalne narządów i uszkodzone tkanki: zapalenie trzustki, zapalenie mięśnia sercowego, urazy narządów, stany po operacji w obrębie jamy brzusznej, zapalenie otrzewnej
• leki: kortykosteroidy, wysokie dawki litu, adrenalina
• inne stany i zaburzenia: zaawansowana cukrzyca, stan po usunięciu śledziony, palenie papierosów, ciężki stres fizyczny (ekstremalnie wysoka aktywność fizyczna, oparzenia itp.)

Wątroba

Podwyższony poziom witaminy B12 w surowicy w kontekście dysfunkcji wątroby jest dobrze udokumentowany. Wątroba odgrywa kluczową rolę w metabolizmie, magazynowaniu i uwalnianiu witaminy B12.

• Witamina B12 jest magazynowana głównie w wątrobie (około 50-90% całkowitej ilości w organizmie). Uszkodzenie komórek wątroby, czyli hepatocytów powoduje ich dezintegrację, co prowadzi do uwalniania B12 do krwiobiegu. Tego rodzaju mechanizm jest obserwowany w stanach związanych z martwicą wątroby, zapaleniem wątroby lub chorobami powodującymi masywną degradację tkanki wątrobowej.
• Wątroba odgrywa kluczową rolę w sprzęganiu witaminy B12 z białkami transportowymi (haptokoryną, transkobalaminą). Dysfunkcja wątroby może zakłócać ten proces, co prowadzi do nieprawidłowego magazynowania i nadmiaru wolnej witaminy B12 w surowicy.
• Niektóre choroby wątroby, takie jak nowotwory wątroby (pierwotne i przerzutowe), mogą zwiększać produkcję haptokoryny, co zwiększa poziom związanej z nią witaminy B12.
• Dysfunkcja wątroby związana z zastojem żółci, może zakłócać procesy detoksykacji i wydalania nadmiaru B12, prowadząc do wzrostu jej poziomu w surowicy.

Do chorób wątroby, które mogą wpływać na poziom B12 należą:

• Choroby zapalne i zakaźne: wirusowe zapalenie wątroby (WZW A, B, C), alkoholowe i niealkoholowe stłuszczenie wątroby, autoimmunologiczne zapalenie wątroby
• Choroby nowotworowe wątroby: rak wątrobowokomórkowy, przerzuty nowotworowe do wątroby
• Inne: marskość wątroby, hemochromatoza, zaburzenia w przepływie żółci

Niedobory pokarmowe

Niedobór innych witamin i minerałów może powodować wzrost poziomu witaminy B12 we krwi. Dzieje się tak, ponieważ organizm potrzebuje innych składników odżywczych, aby prawidłowo wykorzystywać i przetwarzać B12. Jeżeli ich brakuje, procesy metaboliczne, które normalnie wykorzystują witaminę B12, mogą zostać zaburzone, co prowadzi do jej nadmiernego gromadzenia się we krwi. Jednocześnie komórki mogą nie mieć do niej dostępu, co prowadzi do tzw. funkcjonalnego niedoboru. W takich przypadkach konieczne jest kompleksowe podejście diagnostyczne i uzupełnienie brakujących mikroelementów.

• Witamina B2 (ryboflawina) jest koenzymem w procesach enzymatycznych, w których uczestniczy witamina B12 (np. przemiany homocysteiny do metioniny). Niedobór witaminy B2 może osłabiać efektywność wykorzystania witaminy B12, co prowadzi do sytuacji, w której poziom B12 we krwi jest podwyższony, ale organizm nie może z niej efektywnie korzystać. Ryboflawina ponadto wspiera detoksykację i funkcje metaboliczne wątroby, dlatego jej niedobór może przyczynić się do dysfunkcji tego narządu, co z kolei może zwiększyć uwalnianie zmagazynowanej witaminy B12 do krwiobiegu.
• Kwas foliowy i witamina B12 współdziałają w cyklu metioninowym, który odpowiada za konwersję homocysteiny do metioniny. Niedobór kwasu foliowego może prowadzić do akumulacji witaminy B12, ponieważ jej wykorzystanie w tym cyklu jest ograniczone.
• Żelazo jest istotne dla funkcji wątroby, a jego niedobór może wpłynąć na produkcję białek transportowych, takich jak transkobalamina. Zmniejszona aktywność tego białka może prowadzić do zaburzeń w dostarczaniu aktywnej witaminy B12 do komórek.
• Cynk jest kofaktorem dla wielu enzymów zaangażowanych w metabolizm witaminy B12. Jego niedobór może spowolnić reakcje zależne od B12, co prowadzi do kumulacji tej witaminy w krwiobiegu. Ponadto niedobór cynku może prowadzić do uszkodzenia błon komórkowych i ograniczenia transportu witaminy B12 do komórek. Cynk pomaga również w przemianie witaminy B2 do jej aktywnych form, co wpływa na efektywne wykorzystywanie witaminy B12.
• Witamina B6, podobnie jak kwas foliowy i B12, jest zaangażowana w metabolizm homocysteiny. Jej niedobór może prowadzić do zmniejszenia wykorzystania witaminy B12, skutkując podwyższonym poziomem tej witaminy w surowicy.
• Witamina D jest ważna dla zdrowia wątroby, a jej niedobór może prowadzić do zaburzeń w magazynowaniu i metabolizmie witaminy B12. Dysfunkcja wątroby wywołana niedoborem witaminy D może powodować uwalnianie zmagazynowanej B12 do krwiobiegu.
• Magnez jest niezbędny dla wielu enzymów zaangażowanych w metabolizm witamin. Niedobór magnezu może zakłócać reakcje zależne od B12, powodując jej akumulację we krwi.
• Lit jest pierwiastkiem śladowym o istotnym wpływie na układ nerwowy, regulację nastroju, funkcje neuroprotekcyjne oraz potencjalnie na procesy zapalne i funkcjonowanie układu odpornościowego. Mechanizm zależności pomiędzy litem a B12 nie jest w pełni poznany, ale istnieje kilka hipotez. Niektóre z nich zakładają, że niedobór litu może zakłócać procesy transportu i metabolizmu witaminy B12, co prowadzi do jej zwiększonego poziomu w surowicy, ale z ograniczoną dostępnością biologiczną. Ponadto niedobór litu może wpływać na funkcje wątroby, organu kluczowego dla metabolizmu i przechowywania witaminy B12. Lit ma również właściwości immunomodulujące, dlatego jego niedobór może nasilać procesy zapalne, które są związane z podwyższonym poziomem witaminy B12. Należy jednak pamiętać, że nadmierna suplementacja litem może dawać odwrotny skutek – zaburzać metabolizm witaminy B12, a tym samym prowadzić do jej wzrostu we krwi.
• Witamina B3 nie ma bezpośredniego wpływu na poziom witaminy B12, ale może wpływać na jej metabolizm poprzez oddziaływanie na procesy enzymatyczne, zdrowie wątroby oraz równowagę cyklu metioninowego. Niedobór B3 może pośrednio przyczyniać się do nieefektywnego wykorzystania witaminy B12 w organizmie

Inne przyczyny

Do pozostałych czynników, które mogą wpływać na wysoki poziom witaminy B12 należą:

• Choroby nerek: uszkodzenie nerek (np. w przewlekłej chorobie nerek) może upośledzać wydalanie witaminy B12 i prowadzić do jej kumulacji w surowicy.
• Zaburzenia genetyczne i enzymatyczne: rzadkie mutacje genetyczne mogą prowadzić do zaburzeń w metabolizmie witaminy B12, np. defektów w transkobalaminie czy enzymach uczestniczących w metabolizmie tej witaminy.
• Zatrucie metalami ciężkimi: rtęcią, kadmem, ołowiem, aluminium.

Wysoki poziom witaminy B12 – dodatkowa diagnostyka

Nie ma ustalonego konkretnego poziomu witaminy B12, który jednoznacznie wskazywałby na problem zdrowotny. Jednak w badaniach naukowych wartość około 1350 pg/ml jest często traktowana jako alarmująca.

Podwyższony poziom witaminy B12, szczególnie jeśli wynosi powyżej 1350 pg/ml, wymaga dalszej diagnostyki, zwłaszcza jeśli towarzyszą mu inne niepokojące objawy lub nieprawidłowe wyniki badań:

• Objawy ze strony układu pokarmowego i nerwowego, wahania nastroju, zaburzenia psychiczne, przewlekłe zmęczenie
• Nieprawidłowości w morfologii krwi (np. neutrofilia).
• Podwyższone markery stanu zapalnego (np. CRP).
• Wysokie poziomy enzymów wątrobowych (ALT, AST, ALP)

Należy pamiętać, że osoby z wysokim poziomem witaminy B12 w surowicy mogą mieć równocześnie objawy niedoboru wynikające z problemów z transportem lub wykorzystaniem witaminy w organizmie. Mówimy wówczas o funkcjonalnym niedoborze witaminy B12. Co robić w takiej sytuacji? Kluczowa jest dalsza diagnostyka w celu oceny faktycznego poziomu B12 w organizmie:

• Kwas metylomalonowy (MMA): podwyższony poziom MMA jest wskaźnikiem niedoboru funkcjonalnego witaminy B12. Jeśli jest za wysoki, oznacza to, że witamina nie jest efektywnie wykorzystywana przez organizm.
• Holotranskobalamina: pomiar tej formy witaminy B12 pozwala ocenić ilość biologicznie aktywnej witaminy dostępnej dla komórek. Obniżenie stężenia holotranskobalaminy świadczy o funkcjonalnym niedoborze B12.
• Homocysteina: podobnie jak MMA, podwyższony poziom homocysteiny może wskazywać na niedobory witaminy B12 lub zaburzenia w cyklu metylacyjnym, ale nie jest czułym markerem. Prawidłowy poziom homocysteiny oscyluje w graniach 6-8 umol/l.

Co z suplementacją?

Jeżeli w trakcie suplementacji witaminy B12 zauważyliśmy jej podwyższony poziom w surowicy, suplementację należy odstawić do momentu wykonania powyższych badań. Jeśli obserwujemy objawy niedoboru, a wyniki MMA, holotranskobalaminy i homocysteiny wskazują na funkcjonalny niedobór B12, suplementację warto rozważyć, nawet przy wysokim poziomie witaminy w surowicy. W takim przypadku suplementację warto rozpocząć pod nadzorem specjalisty, który dodatkowo oceni, czy istnieje ryzyko innych niedoborów pokarmowych.

Podwyższony poziom witaminy B12 we krwi może być sygnałem ostrzegawczym wskazującym na różnorodne problemy, od stanów zapalnych po choroby autoimmunologiczne czy nowotworowe. Może również wystąpić u osób zdrowych w wyniku krótkotrwałej infekcji i minąć bez dodatkowej interwencji. Kluczowe jest przeprowadzenie dokładnej diagnostyki, która pozwoli zidentyfikować przyczynę i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny – nie stanowi porady medycznej. Przed podjęciem jakichkolwiek działań, skonsultuj się z lekarzem lub dietetykiem. Autor nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikające z wykorzystania informacji zawartych w artykule.

Bibliografia:

1. Obeid R. 2022. High plasma vitamin B12 and cancer in human studies: a scoping review to judge causality and alternative explanations. Nutrients, 25;14(21):4476.
2. Andrès E i in. 2013. The pathophysiology of elevated vitamin B12 in clinical practice. An International Journal of Medicine, 106(6):505-15.
3. Amando-Garzon S.B. i in. 2024. Elevated vitamin B12, risk of cancer, and mortality: a systematic review. Cancer Investigation, 42(6):515-526.
4. Li L. i in. 2022. The Association between non-alcoholic fatty liver disease (nafld) and advanced fibrosis with serological vitamin B12 Markers: results from the NHANES 1999-2004. Nutrients, 14;14(6):1224.
5. Eduin B. i in. 2023. Association between elevated plasma vitamin B12 and short-term mortality in elderly patients hospitalized in an internal medicine unit. International Journal of Clinical Practice, 18:2023:6652671.

Artykuł Wysoki poziom witaminy B12 pochodzi z serwisu jadietetyk.pl | Blog dietetyczny.

Wątroba jest największym gruczołem w organizmie człowieka. U mężczyzny osiąga wagę 1500-1700 g, a u kobiety 1300-1500 g. Jest częścią układu pokarmowego i znajduje się w prawym podżebrzu pod przeponą, częściowo przechodząc do górnego podbrzusza i lewego podżebrza. Składa się z 4 płatów: prawego, lewego, czworobocznego i ogoniastego.

FUNKCJE WĄTROBY

Wątroba jest organem wielozadaniowym. W organizmie ludzkim pełni szereg funkcji, przez które sama narażona jest na różnego rodzaju uszkodzenia. Jest niezbędna m.in. do pracy innych narządów, metabolizmu hormonów, prawidłowego trawienia i oczyszczania organizmu. Do funkcji wątroby należą:

– filtracja krwi (neutralizacja toksyn egzogennych i endogennych)

– tworzenie i wydzielanie żółci

– udział w przemianach metabolicznych (metabolizmie węglowodanów, protein)

– produkcja i magazynowania niektórych białek surowicy krwi

– udział w przemianach hormonalnych (np. konwersja hormonów tarczycy-T4 w T3)

– magazynowanie witamin A, D, K, B12 oraz żelaza i miedzi 

– przekształcanie witamin do ich bioaktywnych form (np. beta-karoten do retinolu)

– synteza czynników krzepnięcia krwi

– udział w termoregulacji 

– udział w reakcji stresowej 

– regulacja poziomu glukozy we krwi

– udział w reakcji odpornościowej 

– kontrola produkcji cholesterolu i trójglicerydów

W dzisiejszych czasach nasza wątroba nie ma łatwego życia. Zewsząd otaczają nas toksyny. Żywność, woda i powietrze są zanieczyszczone. Nadużywamy leków przeciwbólowych, zamiast skupić się na przyczynach bólu, a nieodłączny element naszego życia- stres- również wpływa destrukcyjnie, nie oszczędzając wątroby.

OBJAWY ZŁEJ PRACY WĄTROBY

Wątroba pełni szereg bardzo ważnych funkcji, stąd objawy jej nieprawidłowej pracy są bardzo obszerne i często niejednoznaczne. 

Skóra i wygląd zewnętrzny:

– wysypka

– trądzik

– brązowe plamy na skórze

– cienie pod oczami

Układ pokarmowy:

– wzdęcia

– alergie i nietolerancje pokarmowe

– bóle brzucha

– uczucie ciężkości po posiłku

– mdłości

– biegunki

– tłuszczowe stolce

– brak apetytu

– zaparcia

– ból brzucha i dyskomfort po wypiciu kawy

Układ hormonalny:

– nadmiar estrogenu

– objawy związane z nieprawidłową pracą tarczycy 

Inne:

– problemy z odchudzaniem

– brzydki zapach ciała 

– chroniczne zmęczenie

– bezsenność

– obniżone samopoczucie

– depresja

– niepokój

– ciemne zabarwienie moczu

– nadciśnienie

– wysoki poziom cholesterolu

– bóle głowy

CO SZKODZI WĄTROBIE?

Wątroba odgrywa znaczącą rolę w pracy układu pokarmowego, dlatego wszystko co zjadamy i pijemy będzie miało wpływ na jej pracę i funkcjonowanie. Co jej szkodzi? 

– tłuszcze trans (chipsy, potrawy smażone na olejach roślinnych, margaryny, wyroby cukiernicze, większość konwencjonalnych słodyczy) 

– żywność przetworzona

– syrop fruktozowy 

– alkohol 

– niedożywienie

– nadmierna masa ciała

– niedobory składników odżywczych (witamina E, C, selen, magnez, cynk)

– wahania poziomu glukozy we krwi 

Do innych czynników wpływających negatywnie na wątrobę należą:

– leki (szczególnie: paracetamol, statyny, metotreksat, tamoksyfen, amiodaron, azatiopryna)  

– wirusy

– pleśń

– metale ciężkie 

– toksyny środowiskowe

– papierosy

– stres

– konwencjonalne kosmetyki i środki higieny

– pasożyty 

– dysbioza jelitowa

CHORA WĄTROBA A DIETA KETOGENNA

Odpowiedni sposób odżywiania odgrywa znaczącą rolę w zapobieganiu i leczeniu chorób wątroby. Niestety, wokół tego jak powinniśmy jeść mając chorą wątrobę, krąży wiele mitów i niedomówień. Pierwszą rzeczą, którą możemy usłyszeć od lekarza, mając nieprawidłowe wyniki, wskazujące na zaburzenia w pracy wątroby to- proszę ograniczyć tłuszcz. Czy ograniczenie tłuszczu jest dobrym rozwiązaniem w każdym przypadku? Nie do końca, a idąc dalej- dieta ketogenna, w niektórych przypadkach może mieć zbawienny wpływ na pracę wątroby. 

Niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby [skrót NAFLD] to stłuszczenie wątroby wywołane innymi czynnikami niż nadmierne spożywanie alkoholu, wirusy i procesy autoimmunologiczne. Może wystąpić w każdym wieku, a głównym czynnikiem ryzyka jest otyłość i cukrzyca, choć zdarza się, że stłuszczenie wątroby dotyka szczupłych osób. NAFLD może rozwija się latami i nie dawać poważnych objawów, co w konsekwencji doprowadza do zapalenia wątroby, jej zwłóknienia i marskości. 

Czynniki ryzyka NAFLD:

– otyłość brzuszna

– insulinooporność 

– predyspozycje genetyczne 

– żywienie pozajelitowe

– leki i toksyny

– nieprawidłowa dieta: dieta bogata w tłuszcze nasycone i fruktozę, nadmiar węglowodanów, niedobór białka w diecie, nadmierna podaż energii 

W literaturze naukowej mamy sprzeczna dane dotyczące wpływu diety ketogennej na stłuszczenie wątroby. Z jednej strony mam kilka badań przeprowadzonych na gryzoniach, które wykazują, że dieta ketogenna powoduje zapalenie wątroby, stłuszczenie wątroby i w znacznym stopniu podwyższa próby wątrobowe. Z drugiej strony, w innym badaniu nad gryzoniami, mamy całkiem inne wyniki- dieta ketogenna obniża poziom prób wątrobowych i trójglicerydów. Czym różnią się od siebie te badania? Przede wszystkim składem diety. W badaniach, w których otrzymano złe wyniki, dieta, którą karmiono gryzonie zawierała mniej niż 5 % białka, a w badaniach, w których otrzymano wyniki przemawiająca za zastosowaniem diety ketogennej, podaż białka wynosiła około 20 %. Warto wspomnieć, że niedobór białka sam w sobie jest czynnikiem ryzyka rozwinięcia się NAFLD. Wnioski nasuwają się same…

Co najważniejsze- są to badania przeprowadzone na gryzoniach, nie ludziach. A jak wyglądają badania przeprowadzone u ludzi?

Wyniki również są sprzeczne. W badaniu, w którym wzięły udział kobiety z nadwagą, wykazano, że dieta wysokotłuszczowa spowodowała wzrost zawartości tłuszczu w wątrobie. Jednak dieta wysokotłuszczowa, która została zastosowana w tym badaniu nie przypomniała diety ketogennej- 13 % białek, 56 % tłuszczów i 31 % węglowodanów- to nie jest dieta ketogenna. 

W dwutygodniowym badaniu wzięło udział 18 osób z NAFLD. Uczestników podzielone na dwie grupy: jedna stosowała dietę niskowęglowodanową (do 20 g węglowodanów/dobę), a druga stosowała dietę niskokaloryczną (1200 kcal dla kobiet, 1500 kcal dla mężczyzn) bez ograniczenia w spożywaniu węglowodanów. W obu grupach zauważono spadek masy ciała, ale dieta niskowęglowodanowa spowodowała znacznie większą utratę tłuszczu w wątrobie w porównaniu z dietą niskokaloryczną. Jak dokładnie wyglądało badanie? Odsyłam do źródła- KLIK. 

W kolejnym badaniu wzięło udział 5 otyłych pacjentów, których pouczono, aby przestrzegali diety niskowęglowodanowej (do 20 g węglowodanów/dobę) przez okres 6 miesięcy. U 4 z 5 badanych pacjentów stwierdzono poprawę histologiczną stłuszczeniowej choroby wątroby. 

W innych badaniu wzięło udział 14 osób z NAFLD i stwardnieniem rozsianym, u których zastosowano dietę ketogenną, ale z uwzględnieniem zasad diety śródziemnomorskiej. Po 12 tygodniach diety 13 uczestników badania doświadczyło znacznego obniżenia tłuszczu w wątrobie. Stwierdzono, że dieta ketogenna o profilu śródziemnomorskim może być skutecznym i bezpiecznym sposobem leczenia pacjentów cierpiących na stwardnienie rozsiane i NAFLD. 

Podsumowując, potrzebujemy więcej badań, które będą uwzględniać nie tylko ograniczenie węglowodanów, ale również zawartość innych składników diety: procentowy udział białek, rodzaj kwasów tłuszczowych, zawartość minerałów i witamin niezbędnych do prawidłowej pracy wątroby. Niestety większość badań to badania krótkoterminowe, które nie dają jednoznacznych podstaw do stwierdzenia czy dieta ketogenna jest w 100 procentach bezpieczna. Warto zwrócić uwagę, że dieta powoduje znaczną utratę masy ciała, co samo w sobie przyczynia się do poprawy w przypadku NAFLD. 

Jak powinna wyglądać dieta ketogenna w leczeniu NAFLD?

Przede wszystkim powinna uwzględniać redukcję. Utrata masy ciała jest kluczowym elementem w leczeniu NAFLD. Przejadanie się, niezależnie od rodzaju diety, jest niesamowicie szkodliwe dla naszego zdrowia.

Dieta powinna uwzględniać tłuste ryby, orzechy, jaja, dużą ilość warzyw, oliwę z oliwek, olej MCT, masło, dobrej jakości mięso- najlepiej od lokalnych dostawców. Ważna jest odpowiednia podaż białka i nie zalewanie każdego dania ogromną ilością tłuszczu. 

Dieta w przypadku NAFLD powinna być maksymalnie spersonalizowana i uwzględniać insulinowrażliwość, pracę tarczycy i innych narządów, dlatego warto dietę skonsultować ze specjalistą, jeżeli nie mamy dostatecznej wiedzy.   

Wątroba a dieta ketogenna. W których chorobach będzie niewskazana?

– ostre zapalenie wątroby

– autoimmunologiczne zapalenie wątroby (w zależności od przebiegu choroby)

– marskość wątroby

– rak wątroby (w zależności od przebiegu choroby) 

– kamica pęcherzyka żółciowego 

Dlaczego wątroba jest jednym z najważniejszych narządów w kontekście diety ketogennej? Odsyłam do artykułu dotyczącego β-oksydacji, czyli podstaw biochemicznych diety ketogennej KLIK. 

Ważne! Przed zmianą diety wykonaj podstawowe badania laboratoryjne- ALT, ASP, GGTP, bilirubina, które pozwolą ocenić jak pracuje Twoja wątroba.

KIEDY SZCZEGÓLNIE ZADBAĆ O WĄTROBĘ?

– Nie możesz schudnąć

Problem z utratą masy ciała może mieć związek z upośledzoną pracą wątroby. 

– Jesteś otyły

Otyłość dodatnio koreluje z chorobami wątroby. Warto wprowadzić dietę redukcyjną z jednoczesnym wsparciem wątroby w postaci odpowiedniego doboru składników odżywczych i suplementacji. 

– Masz cukrzycę 

Insulinooporność często idzie w parze z NAFLD, dlatego dieta, tak jak w przypadku otyłości, powinna uwzględniać maksymalnie wsparcie pracy wątroby. 

– Masz chorą tarczycę

Upośledzona praca wątroby może być przyczyną problemów z pracą tarczycy- dochodzi do nieprawidłowego przekształcania hormonów tarczycy- T4 do aktywnego T3 (20 % tej przemiany ma miejsce właśnie w wątrobie).

– Przyjmujesz pigułki antykoncepcyjne

Syntetyczne hormony przyjmowane przez dłuższy czas są dla naszego organizmu szkodliwe. Największy problem obserwuje się u kobiet stosujących pigułki antykoncepcyjne, których negatywne skutki pojawiają się po ich odstawieniu- zaburzenia cyklu miesiączkowego, zaburzenia pracy tarczycy, zaburzenia w pracy innych hormonów, insulinooporność. Warto w takiej sytuacji wesprzeć pracę wątroby. 

– Zażywasz dużo leków i nadużywasz alkoholu

Leki i alkohol są główną przyczyną chorób wątroby. Wsparcie pracy tego narządu jest kluczowe, ale jeszcze ważniejsze jest zminimalizowanie (w miarę możliwości) przyjmowania leków i całkowita rezygnacja z picia alkoholu. 

– Towarzyszy Ci nadmiar stresu

Stres działa destrukcyjnie na nasz organizm, nie oszczędzając przy tym wątroby. 

– Pracujesz w niekorzystnych warunkach

Toksyny środowiskowe, metale ciężkie, środki ochrony roślin szkodzą naszej wątrobie. Zadbaj o prawidłową dietę, suplementację ukierunkowaną na wsparcie wątroby i detoks. 

CO LUBI NASZA WĄTROBA?

– warzywa: warzywa krzyżowe, zielenina, pomidory, buraki, czosnek, cebula, marchew

– owoce: awokado, jabłka 

– kakao 

– orzechy

– cytrusy- szczególnie woda z cytryną, pita na czczo działa korzystnie na pracę wątroby

– ocet jabłkowy 

– zdrowe tłuszcze: masło, olej MCT, oliwa z oliwek 

– przyprawy: kurkuma, cynamon 

– zieloną herbatę 

– nasiona chia

– zioła: karczoch, mniszek lekarski, korzeń łopianu, koper włoski 

SUPLEMENTY, KTÓRE WARTO ZASTOSOWAĆ

– silymarin- wyciąg z ostropestu

– NAC

– ALA

– probiotyki 

– berberyna 

– witaminy z grupy B

Podane przeze mnie informacje są bardzo ogólne i nie stanowią porady lekarskiej ani instrukcji leczenia jakiejkolwiek choroby. Przed zastosowaniem jakiekolwiek terapii, w tym suplementacji, skontaktuj się ze swoim lekarzem lub dietetykiem. Jeśli potrzebujesz pomocy dietetyka w dostosowaniu diety do Twojego stanu zdrowia- zapraszam do kontaktu.

Jeżeli interesuje Cię temat Wątroba a dieta ketogenna przeczytaj również Największe błędy na diecie ketogennej

Bibliografia:

1. David Tendler i in.: The Effect of a Low-Carbohydrate, Ketogenic Diet on Nonalcoholic Fatty Liver Disease: A Pilot Study, Digestive Diseases and Sciences, 2007

2. Jeffrey D Browning i in.: Short-term weight loss and hepatic triglyceride reduction: evidence of a metabolic advantage with dietary carbohydrate restriction, Am J Clin Nutr. 2011

3. Joaquín Pérez-Guisado, Andrés Muñoz-Serrano: The Effect of the Spanish Ketogenic Mediterranean Diet on Nonalcoholic Fatty Liver Disease: A Pilot Study, Journal of Medicinal Food, 2011

4. Hannele Yki-Järvinen: Nutritional Modulation of Non-Alcoholic Fatty Liver Disease and Insulin Resistance, Nutrients. 2015

5. Christophe Kosinski, François R. Jornayvaz: Effects of Ketogenic Diets on Cardiovascular Risk Factors: Evidence from Animal and Human Studies, Nutrients, 2017

6. Jukka Westerbacka i in.: Dietary Fat Content Modifies Liver Fat in Overweight Nondiabetic Subjects, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2005

7. Takuji Ishimoto i in.: High Fat and High Sucrose (Western) Diet Induce Steatohepatitis that is Dependent on Fructokinase, Hepatology, 2013

Artykuł Wątroba a dieta ketogenna pochodzi z serwisu jadietetyk.pl | Blog dietetyczny.